Praistorija Bosne i Hercegovine, koja obuhvata period od najranijih tragova ljudskog života do oko 9. stoljeća p. n. e., karakteriše se formiranjem malih plemenskih zajednica i jednostavnim društvenim strukturama. Iako su informacije ograničene zbog nedostatka pisanih izvora, arheološki nalazi pružaju značajan uvid u organizaciju i način života tadašnjih zajednica.
Hronologija i najvažniji događaji:
- Paleolitik (oko 100.000 – 10.000 p. n. e.)
- Najstariji tragovi ljudskog života: pećine Badanj kod Stoca, Obre kod Visokog.
- Lovci-sakupljači, korištenje kamene i kosti za oružje i alate.
- Neolitik (oko 6.000 – 3.500 p. n. e.)
- Nastanak prvih stalnih naselja (ruralna naselja uz rijeke).
- Razvoj poljoprivrede (žito, povrće, domaće životinje).
- Keramika sa ukrasima, simbolični obredi.
- Bronzano doba (oko 3.500 – 1.200 p. n. e.)
- Izrada oružja i alata od bronce.
- Tumuli (grobni humci) i grobni rituali.
- Gvozdeno doba (oko 1.200 – 300 p. n. e.)
- Nastanak ranih plemenskih zajednica, obrade željeza.
- Početci kontakata s grčkim i ilirskim kulturama na Jadranu.
Politička struktura i društvo:
- Male plemenske zajednice.
- Društvo organizirano oko klanova i rodova.
Religija i kultura:
- Primitivni pogrebni obredi, kult predaka i prirodnih sila.
- Ukrašena keramika, simboli na alatima i oružju.
Značajne ličnosti:
- Nepoznate, ali lokalni vođe i starješine klanova.
Zanimljivosti i činjenice:
- Stećci nisu nastali u ovom periodu, ali korijeni običaja sahranjivanja sežu u bronzano doba.
- Neki nalazi ukazuju na ranu trgovinu sa područjem Jadranskog mora.