Historija Bosne i Hercegovine predstavlja složen i višeslojan proces koji se odvija na raskršću civilizacija, kultura i političkih interesa. Smještena između Srednje Evrope i Mediterana, ova zemlja je kroz milenije bila prostor susreta, ali i sukoba, ostavljajući iza sebe bogato historijsko naslijeđe koje se ne može razumjeti bez sagledavanja njegovog kontinuiteta kroz različite epohe.
Praistorija (do oko 9. stoljeća p. n. e.)
Najstariji tragovi ljudskog života na prostoru Bosne i Hercegovine sežu duboko u praistoriju. Od paleolitskih lovaca-sakupljača, preko neolitskih poljoprivrednih zajednica, do društava bronzanog i željeznog doba, ovaj period oblikuje temelje društvene organizacije, duhovnih vjerovanja i materijalne kulture. Iako bez pisanih izvora, arheološki nalazi svjedoče o razvijenim zajednicama koje su već tada bile povezane s širim regionalnim tokovima.
Antički period (oko 1. stoljeće p. n. e. – 6. stoljeće n. e.)
Dolaskom Rimskog Carstva, prostor današnje Bosne i Hercegovine ulazi u pisanu historiju. Rimska administracija, putevi, gradovi i rudnici duboko su transformisali društvenu i ekonomsku strukturu prostora. Ovaj period obilježava integraciju lokalnog ilirskog stanovništva u rimski svijet, kao i rano širenje kršćanstva.
Srednji vijek (6.–15. stoljeće)
Srednji vijek donosi formiranje bosanske države, sa vlastitim vladarima, institucijama i specifičnim društveno-religijskim identitetom. Banovi i kraljevi Bosne razvijaju političku autonomiju, dok se pojavljuju karakteristični kulturni fenomeni poput stećaka. Ovaj period završava osmanskim osvajanjem, ali ostavlja dubok trag u historijskoj svijesti zemlje.
Osmanlijsko razdoblje (1463–1878)
Osmanska vlast donosi temeljne demografske, vjerske i urbane promjene. Razvijaju se gradovi, trgovačke mreže i novi oblici uprave. Islam postaje značajan dio društvene strukture, dok Bosna zadržava određeni stepen posebnosti unutar Carstva. Ovo razdoblje snažno oblikuje kulturni i identitetski pejzaž Bosne i Hercegovine.
Austro-Ugarska uprava (1878–1918)
Kraj osmanske vlasti i dolazak Austro-Ugarske označava ulazak u modernu epohu. Provode se administrativne reforme, industrijalizacija i modernizacija infrastrukture, ali i jačanje nacionalnih pokreta. Ovaj period je obilježen pokušajem stvaranja modernog društva uz očuvanje složenog multietničkog sastava zemlje.
Kraljevina SHS / Jugoslavija (1918–1941)
Nakon Prvog svjetskog rata, Bosna i Hercegovina postaje dio nove južnoslavenske države. Centralizirana vlast, političke napetosti i neriješena nacionalna pitanja obilježavaju ovaj period, koji završava slomom države uoči Drugog svjetskog rata.
Drugi svjetski rat i NDH (1941–1945)
Drugi svjetski rat donosi razaranja, masovne zločine i duboke društvene podjele. Prostor Bosne i Hercegovine nalazi se u središtu sukoba između različitih vojnih i ideoloških snaga. Rat ostavlja trajne posljedice u kolektivnom pamćenju naroda.
Socijalistička Jugoslavija (1945–1992)
Nakon rata, Bosna i Hercegovina postaje jedna od republika socijalističke Jugoslavije. Ovaj period karakteriziraju industrijski razvoj, urbanizacija i relativna društvena stabilnost, ali i ograničenja političkih sloboda. Ustav iz 1974. dodatno afirmira republički status Bosne i Hercegovine.
Rat i nezavisnost (1992–1995)
Raspad Jugoslavije dovodi do rata u Bosni i Hercegovini, jednog od najtežih sukoba u Evropi nakon Drugog svjetskog rata. Period obilježavaju masovna stradanja, opsade i genocid. Nezavisnost države potvrđena je, ali uz ogromnu cijenu.
Savremena Bosna i Hercegovina (1995–danas)
Dejtonskim mirovnim sporazumom uspostavljen je mir i složena državna struktura. Savremena Bosna i Hercegovina suočava se s izazovima političke stabilnosti, ekonomskog razvoja i evropskih integracija, dok istovremeno pokušava očuvati mir i zajedničku budućnost.